Ο σπλήνας βρίσκεται στο αριστερό άνω μέρος της κοιλιάς. Φιλτράρει το αίμα, καταστρέφει τα γερασμένα ερυθρά αιμοσφαίρια και βοηθά στην άμυνα του οργανισμού. Παθήσεις του είναι η ρήξη μετά από κάκωση, οι αιματολογικές νόσοι, οι κύστεις, τα αποστήματα και οι όγκοι.
Κύστεις του σπλήνα
Οι κύστεις είναι είτε παρασιτικές (υδατίδα, από το παράσιτο Echinococcus) είτε μη παρασιτικές. Στις μη παρασιτικές ανήκουν οι πρωτοπαθείς (επιθηλιακές ή επιδερμοειδείς) και οι ψευδοκύστεις, που προκύπτουν συνήθως μετά από κάκωση ή έμφραγμα του σπλήνα. Πολλές κύστεις ανακαλύπτονται τυχαία, χωρίς συμπτώματα. Όταν μεγαλώσουν, προκαλούν πόνο ή βάρος στο αριστερό υποχόνδριο, πίεση στο στομάχι ή και επιπλοκές όπως ρήξη, αιμορραγία ή λοίμωξη. Η διάγνωση γίνεται με υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική τομογραφία και, όταν υπάρχει υποψία υδατίδας, με ορολογικό έλεγχο.
Οι μικρές, ασυμπτωματικές κύστεις (περίπου κάτω από 5 εκ.) παρακολουθούνται. Χειρουργική θεραπεία χρειάζονται οι συμπτωματικές, οι μεγάλες ή επιπλεγμένες κύστεις και η υδατίδα.
Λαπαροσκοπική θεραπεία των κύστεων
Η λαπαροσκοπική προσέγγιση είναι σήμερα η συνήθης επιλογή, με μικρές τομές, μικρότερο πόνο, σύντομη νοσηλεία και ταχεία επιστροφή στις δραστηριότητες. Επειδή ο σπλήνας έχει ανοσολογικό ρόλο, όπου είναι δυνατό επιδιώκεται η διατήρησή του:
- Παραθύρωση (fenestration): αφαιρείται το προσπελάσιμο τμήμα του τοιχώματος της κύστης, ώστε να παροχετεύεται στην κοιλιά. Το υπόλοιπο τοίχωμα κοτεριώνεται ή καλύπτεται με επίπλουν, για να μειωθεί η υποτροπή.
- Μερική σπληνεκτομή: αφαιρείται το τμήμα του σπλήνα που περιέχει την κύστη, με διατήρηση του υγιούς παρεγχύματος.
- Ολική σπληνεκτομή: όταν η κύστη καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του οργάνου ή βρίσκεται στην πύλη του σπλήνα και δεν επιτρέπει διατήρηση.
Στην υδατίδα προσέχουμε ιδιαίτερα να μην χυθεί το περιεχόμενο της κύστης στην κοιλιά: χρησιμοποιούνται προστατευτικά υλικά και σκωληκοκτόνο διάλυμα, και συμπληρώνεται αντιπαρασιτική αγωγή (π.χ. αλβενδαζόλη).
Μεταστάσεις στον σπλήνα
Οι μεταστάσεις στον σπλήνα είναι σπάνιες. Προέρχονται συνήθως από καρκίνο ωοθήκης, παχέος εντέρου, μαστού, πνεύμονα ή στομάχου, ή από μελάνωμα. Ανιχνεύονται στην αξονική τομογραφία ή στο PET-CT. Όταν η μετάσταση είναι μεμονωμένη και η υπόλοιπη νόσος ελέγχεται, η αφαίρεση του σπλήνα (σπληνεκτομή) μπορεί να βελτιώσει την πρόγνωση και συνδυάζεται με τη συστηματική θεραπεία, με απόφαση πολυθεματικής ομάδας.
Η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή γίνεται με τον ασθενή σε πλάγια θέση και 3 έως 4 μικρές τομές. Λύνονται οι σύνδεσμοι του σπλήνα, απολινώνονται ή συρράπτονται τα αγγεία της πύλης και ο σπλήνας τοποθετείται σε ειδικό σάκο και εξάγεται, ώστε να μην χυθεί όγκος στην κοιλιά. Σε κακοήθεια προσπαθούμε να τον εξαγάγουμε χωρίς να τον τεμαχίσουμε, με μεγαλύτερη τομή αν χρειαστεί. Σε πολύ μεγάλο σπλήνα εφαρμόζεται χειροβοηθούμενη λαπαροσκοπική τεχνική ή προεγχειρητική εμβολή της σπληνικής αρτηρίας, και αν η μετάσταση διηθεί γειτονικά όργανα (στομάχι, ουρά παγκρέατος, κόλον) γίνεται ενιαία εκτομή μαζί τους.
Άλλες παθήσεις και μετεγχειρητική πορεία
Η σπληνεκτομή γίνεται επίσης για ρήξη του σπλήνα που δεν ελέγχεται συντηρητικά, για αιματολογικές νόσους (ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα, αιμολυτικές αναιμίες), για μεγάλη σπληνομεγαλία, για αποστήματα και για πρωτοπαθείς όγκους (λέμφωμα, αιμαγγείωμα).
Οι κυριότερες επιπλοκές είναι η αιμορραγία, ο τραυματισμός της ουράς του παγκρέατος, η θρόμβωση της σπληνικής ή της πυλαίας φλέβας, το υποδιαφραγματικό απόστημα και οι πνευμονικές επιπλοκές αριστερά. Μετά την ολική σπληνεκτομή ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος σε σοβαρές λοιμώξεις. Γι’ αυτό χρειάζεται εμβολιασμός (πνευμονιόκοκκος, μηνιγγιτιδόκοκκος, αιμόφιλος) πριν ή μετά την επέμβαση και άμεση ιατρική εκτίμηση για κάθε πυρετό.
Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Ζητήστε άμεσα βοήθεια μετά από χτύπημα στην αριστερή πλευρά της κοιλιάς με πόνο, ζάλη ή εξασθένηση. Επισκεφθείτε γιατρό αν έχετε επίμονο βάρος ή πόνο στο αριστερό υποχόνδριο, ή αν σας βρέθηκε κύστη ή βλάβη στον σπλήνα.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση.