Ο θυρεοειδής είναι αδένας σε σχήμα πεταλούδας στη βάση του λαιμού, που ρυθμίζει τον μεταβολισμό μέσω των θυρεοειδικών ορμονών. Οι συχνότερες παθήσεις του είναι οι όζοι, η βρογχοκήλη, ο υπερθυρεοειδισμός, η θυρεοειδίτιδα και ο καρκίνος του θυρεοειδούς. Οι περισσότεροι όζοι είναι καλοήθεις.
Συμπτώματα και διάγνωση
Μπορεί να εμφανιστεί εξόγκωση στον λαιμό, δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή, βραχνάδα ή αίσθημα πίεσης. Ο υπερθυρεοειδισμός δίνει ταχυκαρδία, εφίδρωση, τρόμο και απώλεια βάρους, και ο υποθυρεοειδισμός κόπωση, αύξηση βάρους και δυσκοιλιότητα. Συχνά ο όζος ανακαλύπτεται τυχαία σε υπερηχογράφημα. Η διάγνωση βασίζεται στις εξετάσεις αίματος (TSH, FT4, FT3, αντισώματα), στο υπερηχογράφημα και, για τους ύποπτους όζους, στην παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA). Το αποτέλεσμα ταξινομείται κατά Bethesda και καθοδηγεί αν χρειάζεται επέμβαση. Σε υπερθυρεοειδισμό γίνεται και σπινθηρογράφημα.
Πότε χρειάζεται χειρουργική θεραπεία
Η χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς (θυρεοειδεκτομή) ενδείκνυται σε:
- Καρκίνο του θυρεοειδούς ή ύποπτο/κακοήθη όζο στην παρακέντηση.
- Όζους με αμφίβολη κυτταρολογία (π.χ. θηλώδη ή θυλακιώδη νεοπλάσματα), όταν η διάγνωση τίθεται μόνο μετά την αφαίρεση του λοβού.
- Μεγάλη βρογχοκήλη που πιέζει την τραχεία ή τον οισοφάγο ή βυθίζεται πίσω από το στέρνο, ή που προκαλεί αισθητική ενόχληση.
- Υπερθυρεοειδισμό (νόσος Graves, τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη, τοξικό αδένωμα) όταν η φαρμακευτική αγωγή ή το ραδιενεργό ιώδιο δεν ενδείκνυνται ή αποτυγχάνουν.
Είδη επεμβάσεων
- Λοβεκτομή (ημιθυρεοειδεκτομή): αφαιρείται ο ένας λοβός. Εφαρμόζεται σε καλοήθεις όζους ενός λοβού, σε αμφίβολη κυτταρολογία και σε μικρούς χαμηλού κινδύνου καρκίνους. Συχνά ο ασθενής δεν χρειάζεται μόνιμα θυροξίνη.
- Ολική θυρεοειδεκτομή: αφαιρείται ολόκληρος ο αδένας. Εφαρμόζεται στον καρκίνο μεγαλύτερου κινδύνου, στη διαταραχή και των δύο λοβών, στη νόσο Graves και στη μεγάλη πολυοζώδη βρογχοκήλη.
- Συμπληρωματική θυρεοειδεκτομή: όταν η τελική εξέταση του λοβού δείξει καρκίνο που απαιτεί αφαίρεση και του υπολοίπου αδένα.
- Λεμφαδενεκτομή τραχήλου: αφαίρεση των λεμφαδένων του κεντρικού διαμερίσματος (και, όταν υπάρχουν μεταστάσεις, των πλάγιων τραχηλικών λεμφαδένων), ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου.
Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία και μικρή τομή στη βάση του λαιμού. Σε επιλεγμένους ασθενείς εφαρμόζονται και τεχνικές χωρίς τομή στον λαιμό (ενδοσκοπικές ή ρομποτικές), με μεγαλύτερο χρόνο επέμβασης και λιγότερο ευρεία διαθεσιμότητα. Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ημέρες.
Ασφάλεια της επέμβασης
Κατά την επέμβαση ο χειρουργός προστατεύει τα παλίνδρομα λαρυγγικά νεύρα, που ελέγχουν τη φωνή, και τους παραθυρεοειδείς αδένες, που ρυθμίζουν το ασβέστιο. Η συνεχής παρακολούθηση των νεύρων με ειδικό ηλεκτρονικό σύστημα (νευροπαρακολούθηση) βοηθά να αποφεύγεται η βλάβη τους. Οι κυριότερες επιπλοκές είναι:
- Παροδική ή, σπάνια, μόνιμη πτώση του ασβεστίου (υποπαραθυρεοειδισμός), που αντιμετωπίζεται με ασβέστιο και βιταμίνη D.
- Παροδική ή, σπανιότερα, μόνιμη βραχνάδα από βλάβη του νεύρου.
- Αιμάτωμα στον λαιμό: σπάνιο, αλλά επείγον, γιατί μπορεί να πιέσει την αναπνευστική οδό.
- Ουλή στον λαιμό, που με τον χρόνο γίνεται λιγότερο ορατή.
Μετά από ολική θυρεοειδεκτομή χρειάζεται εφ’ όρου ζωής αντικατάσταση με θυροξίνη, σε δόση που ρυθμίζεται με εξετάσεις αίματος.
Καρκίνος του θυρεοειδούς
Ο συχνότερος τύπος είναι ο θηλώδης καρκίνος, με πολύ καλή πρόγνωση, ακολουθεί ο θυλακιώδης. Ο μυελοειδής καρκίνος μπορεί να είναι κληρονομικός (μετάλλαξη RET) και αντιμετωπίζεται πάντα με ολική θυρεοειδεκτομή και κεντρική λεμφαδενεκτομή. Ο αναπλαστικός καρκίνος είναι σπάνιος και επιθετικός και συχνά η αντιμετώπιση είναι παρηγορητική.
Οι μικροί θηλώδεις καρκίνοι χαμηλού κινδύνου (κάτω από 1 εκ.) μπορούν σε επιλεγμένους ασθενείς να παρακολουθούνται με υπερήχους αντί για άμεση επέμβαση. Μετά την επέμβαση, ανάλογα με τον κίνδυνο υποτροπής, μπορεί να χορηγηθεί ραδιενεργό ιώδιο και να ρυθμιστεί η θυροξίνη, με παρακολούθηση της θυρεοσφαιρίνης και υπερηχογράφημα τραχήλου.
Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Επισκεφθείτε γιατρό αν παρατηρήσετε εξόγκωση ή όζο στον λαιμό, βραχνάδα που δεν υποχωρεί, δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή, ή συμπτώματα υπερ- ή υποθυρεοειδισμού. Ένας όζος που μεγαλώνει γρήγορα χρειάζεται άμεση εκτίμηση.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση.