Η ομφαλοκήλη είναι η προβολή λίπους ή εντέρου μέσα από ένα αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος στον ομφαλό. Εμφανίζεται σε ενήλικες και σε παιδιά, αλλά στις δύο ηλικίες συμπεριφέρεται διαφορετικά και αντιμετωπίζεται διαφορετικά.
Ομφαλοκήλη στους ενήλικες
Στους ενήλικες η ομφαλοκήλη δεν κλείνει από μόνη της και τείνει να μεγαλώνει με τον χρόνο. Οι παράγοντες που τη ευνοούν είναι η παχυσαρκία, η εγκυμοσύνη και οι πολλαπλές κυήσεις, ο ασκίτης (κοιλιακό υγρό, π.χ. στην κίρρωση), ο χρόνιος βήχας, η δυσκοιλιότητα και το σήκωμα βαρέων αντικειμένων.
Συμπτώματα
- Διόγκωση στον ομφαλό, που γίνεται πιο εμφανής όρθια ή με προσπάθεια
- Ενόχληση ή πόνος, ιδίως όταν η κήλη μεγαλώνει
- Σε μεγάλες κήλες, αλλαγή στο δέρμα του ομφαλού, με ερεθισμό ή έλκος
Πότε είναι επείγον: αν η διόγκωση γίνει σκληρή, επώδυνη και δεν υποχωρεί, ειδικά με ναυτία ή έμετο, μπορεί να πρόκειται για περίδεση του εντέρου και χρειάζεται άμεση νοσοκομειακή αντιμετώπιση.
Ομφαλοκήλη στα παιδιά
Στα βρέφη η ομφαλοκήλη είναι συχνή και στην πλειονότητα των περιπτώσεων κλείνει από μόνη της μέσα στα πρώτα χρόνια της ζωής. Η επέμβαση συνήθως δεν γίνεται πριν από την ηλικία των 4–5 ετών, εκτός αν υπάρχει περίδεση ή έντονα συμπτώματα. Ο παιδίατρος ή ο παιδοχειρουργός κρίνει κάθε περίπτωση.
Διάγνωση
Η διάγνωση είναι κλινική. Το υπερηχογράφημα ή η αξονική τομογραφία χρησιμοποιούνται σε σύνθετες περιπτώσεις, όπως σε παχύσαρκους, σε μεγάλες κήλες ή όταν υπάρχει υποψία άλλων ελλειμμάτων του κοιλιακού τοιχώματος.
Χειρουργική θεραπεία
Η ομφαλοκήλη θεραπεύεται μόνο χειρουργικά. Η επέμβαση συνιστάται σε όλες τις συμπτωματικές κήλες και σε εκείνες που μεγαλώνουν, ενώ μικρές ασυμπτωματικές κήλες μπορούν να παρακολουθούνται, με ενημέρωση για τα σημάδια περίδεσης. Σε ασθενείς με παχυσαρκία, καλό είναι πρώτα να προηγηθεί αποφόρτιση, και σε καπνιστές η διακοπή του καπνίσματος, γιατί μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών και υποτροπής.
Οι τεχνικές
- Απλή ραφή του ελλείμματος: για μικρές κήλες (περίπου έως 1–2 εκ.), με μόνιμες ραφές, όταν οι ιστοί είναι καλής ποιότητας.
- Αποκατάσταση με πλέγμα: για μεγαλύτερες κήλες, και συχνά ακόμη και για μικρότερες, γιατί μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής. Το πλέγμα τοποθετείται ανοιχτά πίσω από τους ορθούς κοιλιακούς μυς (retromuscular) ή σε άλλη θέση, ανάλογα με την περίπτωση.
- Λαπαροσκοπική ή ρομποτική αποκατάσταση: με μικρές τομές, κυρίως σε μεγαλύτερες κήλες, σε υποτροπές ή όταν συνυπάρχουν πολλαπλά ελλείμματα. Το πλέγμα τοποθετείται από την εσωτερική πλευρά ή ενδομυϊκά, και μπορεί να συνδυαστεί με ραφή του ελλείμματος.
Σε όλες τις τεχνικές, η φροντίδα για το δέρμα και τον ομφαλό έχει σημασία, ώστε να διατηρηθεί ο φυσικός ομφαλός και να αποφευχθεί η ισχαιμία του δέρματος και η λοίμωξη. Σε ασθενείς με ασκίτη (π.χ. κίρρωση), η επέμβαση προγραμματίζεται προσεκτικά, με προηγούμενο έλεγχο και ρύθμιση του ασκίτη, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος διαφυγής υγρού και υποτροπής.
Επείγουσα επέμβαση: σε περίδεση, ελέγχεται η βιωσιμότητα του εντέρου και, αν χρειαστεί, αφαιρείται το ισχαιμικό τμήμα. Η αποκατάσταση με πλέγμα εξαρτάται από το αν το πεδίο είναι καθαρό ή μολυσμένο.
Ανάρρωση και κίνδυνοι
Η επέμβαση γίνεται συνήθως ως ημερήσια νοσηλεία, με γενική ή τοπική και ραχιαία αναισθησία. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στις καθημερινές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες, και στη δουλειά σε 1–2 εβδομάδες. Τα βαριά αντικείμενα αποφεύγονται για περίπου 4 εβδομάδες.
Οι πιθανές επιπλοκές είναι το αιμάτωμα, το ορώδες, η λοίμωξη του τραύματος ή του πλέγματος, η ισχαιμία του δέρματος του ομφαλού και η υποτροπή, που είναι συχνότερη σε παχύσαρκους, σε καπνιστές και σε μεγάλες κήλες.
Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Ζητήστε εξέταση αν παρατηρήσετε διόγκωση στον ομφαλό. Αν γίνει σκληρή και επώδυνη ή συνοδεύεται από ναυτία και έμετο, απευθυνθείτε άμεσα σε εφημερεύον νοσοκομείο.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση.