Το στομάχι αποθηκεύει την τροφή και ξεκινά την πέψη της. Οι συχνότερες παθήσεις του είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, το πεπτικό έλκος και ο καρκίνος του στομάχου, ενώ η παχυσαρκία αντιμετωπίζεται με επεμβάσεις στο στομάχι.
Κακοήθεις παθήσεις του στομάχου
Αδενοκαρκίνωμα. Είναι ο συχνότερος κακοήθης όγκος του στομάχου. Παράγοντες κινδύνου είναι η λοίμωξη από Helicobacter pylori, το κάπνισμα, η δίαιτα με πολύ αλάτι και παστά ή καπνιστά τρόφιμα, η χρόνια ατροφική γαστρίτιδα, η εντερική μετάπλαση, η προηγούμενη γαστρεκτομή και το οικογενειακό ιστορικό (σπάνια, κληρονομικός διάχυτος καρκίνος με μετάλλαξη του γονιδίου CDH1). Στα πρώιμα στάδια συνήθως δεν δίνει συμπτώματα. Αργότερα εμφανίζονται επιγαστρικός πόνος ή δυσφορία, γρήγορος κορεσμός, ναυτία, έμετοι, δυσκολία στην κατάποση (όταν ο όγκος βρίσκεται κοντά στον οισοφάγο), απώλεια βάρους, αναιμία, αιματέμεση ή μαύρα κόπρανα.
Γαστρικοί στρωματικοί όγκοι (GIST). Ξεκινούν από τα κύτταρα του μυϊκού τοιχώματος. Αντιμετωπίζονται κυρίως χειρουργικά, με τοπική εκτομή του όγκου με υγιή όρια, συνήθως χωρίς λεμφαδενεκτομή. Στους μεγάλους ή υψηλού κινδύνου όγκους προστίθεται στοχευμένη θεραπεία με ιματινίβη.
Λέμφωμα MALT και νευροενδοκρινείς όγκοι. Το λέμφωμα MALT χαμηλής κακοήθειας συχνά υποχωρεί με εκρίζωση του H. pylori. Οι νευροενδοκρινείς όγκοι αντιμετωπίζονται ανάλογα με το μέγεθος και τον βαθμό κακοήθειάς τους.
Διάγνωση και σταδιοποίηση
Η γαστροσκόπηση με πολλαπλές βιοψίες είναι η βασική εξέταση. Το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα δείχνει πόσο βαθιά διηθεί ο όγκος και αν υπάρχουν διογκωμένοι λεμφαδένες, ενώ η αξονική τομογραφία θώρακος και κοιλίας αναζητά μεταστάσεις. Στα προχωρημένα στάδια μπορεί να γίνει διαγνωστική λαπαροσκόπηση για να αποκλειστεί νόσος στο περιτόναιο. Στο δείγμα ελέγχονται επίσης δείκτες όπως το HER2, η αστάθεια μικροδορυφορικού DNA (MSI) και το PD-L1, που καθορίζουν τη συστηματική θεραπεία.
Χειρουργική θεραπεία του καρκίνου
Η χειρουργική αφαίρεση είναι η βασική θεραπεία με στόχο την ίαση. Σε πολύ πρώιμους, μικρούς και επιφανειακούς όγκους αρκεί συχνά η ενδοσκοπική εκτομή (EMR ή ESD). Στις υπόλοιπες περιπτώσεις γίνεται γαστρεκτομή, ανάλογα με τη θέση του όγκου:
- Υφολική γαστρεκτομή: για όγκους του κάτω τμήματος (άντρο), με αφαίρεση του μεγαλύτερου μέρους του στομάχου.
- Ολική γαστρεκτομή: για όγκους του σώματος ή του άνω τμήματος, για διάχυτου τύπου καρκίνο ή όταν δεν επιτυγχάνονται υγιή όρια με μικρότερη εκτομή. Αφαιρείται όλο το στομάχι.
- Εκτομή του γαστροοισοφαγικού συνδέσμου: για όγκους στη συμβολή οισοφάγου και στομάχου, με επέκταση προς τον οισοφάγο ανάλογα με τη θέση του όγκου.
- Λεμφαδενεκτομή D2: συστηματική αφαίρεση των λεμφαδένων γύρω από το στομάχι και τα αγγεία του. Είναι σημαντική για τη σωστή σταδιοποίηση και βελτιώνει τα αποτελέσματα.
Η συνέχεια του πεπτικού σωλήνα αποκαθίσταται συνήθως με αναστόμωση τύπου Roux-en-Y, δηλαδή σύνδεση του οισοφάγου ή του υπολοίπου στομάχου με τη νήστιδα. Οι επεμβάσεις γίνονται όλο και συχνότερα λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά, με μικρότερο πόνο και ταχύτερη ανάρρωση, από έμπειρες ομάδες και σε επιλεγμένους ασθενείς.
Στον προχωρημένο εγχειρήσιμο καρκίνο συνδυάζεται συνήθως χημειοθεραπεία πριν και μετά την επέμβαση (περιεγχειρητική θεραπεία), με απόφαση πολυθεματικής ομάδας. Στη μεταστατική νόσο προηγείται η συστηματική θεραπεία (χημειοθεραπεία, στοχευμένη θεραπεία, ανοσοθεραπεία), και η επέμβαση περιορίζεται σε παρηγορητικές λύσεις, όπως παράκαμψη ή τοποθέτηση stent σε απόφραξη, ή αντιμετώπιση αιμορραγίας.
Μετά την επέμβαση. Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως περίπου μία εβδομάδα και η διατροφή ξεκινά σταδιακά, με μικρά και συχνά γεύματα. Επιπλοκές είναι η διαρροή από την αναστόμωση, η αιμορραγία και η λοίμωξη. Μακροπρόθεσμα μπορεί να εμφανιστούν σύνδρομο dumping, απώλεια βάρους και ελλείψεις βιταμίνης Β12, σιδήρου και ασβεστίου. Μετά από ολική γαστρεκτομή χορηγείται εφ’ όρου ζωής βιταμίνη Β12 με ένεση, και συνιστάται παρακολούθηση από διατροφολόγο.
Άλλες παθήσεις του στομάχου και χειρουργική θεραπεία
- Πεπτικό έλκος: αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά και με εκρίζωση του H. pylori. Χειρουργική επέμβαση χρειάζεται σε διάτρηση (συρραφή και κάλυψη, συχνά λαπαροσκοπικά), σε αιμορραγία που δεν ελέγχεται ενδοσκοπικά και σε στένωση του πυλωρού.
- Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και διαφραγματοκήλη: όταν η φαρμακευτική αγωγή αποτυγχάνει ή υπάρχει μεγάλη κήλη, γίνεται λαπαροσκοπική γαστροπλαστική (π.χ. κατά Nissen) και αποκατάσταση της κήλης.
- Παχυσαρκία: η γαστρική μανίκα (sleeve) και η παράκαμψη στομάχου (bypass) οδηγούν σε μόνιμη απώλεια βάρους και βελτίωση του διαβήτη και της υπέρτασης.
Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Επισκεφθείτε γιατρό αν έχετε επίμονο επιγαστρικό πόνο ή δυσπεψία πάνω από λίγες εβδομάδες, δυσκολία στην κατάποση, επαναλαμβανόμενους εμέτους, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή αναιμία. Αιματέμεση, μαύρα κόπρανα ή έντονος ξαφνικός κοιλιακός πόνος χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση.