Η οξεία σκωληκοειδίτιδα είναι μία από τις συχνότερες αιτίες οξέος κοιλιακού άλγους και από τις συχνότερες παθήσεις που απαιτούν επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση. Πρόκειται για φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης, ενός μικρού σωληνοειδούς σχηματισμού στην αρχή του παχέος εντέρου, συνήθως στο κάτω δεξιό μέρος της κοιλιάς. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση είναι σημαντικές για την αποφυγή επιπλοκών.
Συμπτώματα
Το συνηθέστερο σύμπτωμα είναι ο κοιλιακός πόνος, που συχνά ξεκινά γύρω από τον ομφαλό και στη συνέχεια εντοπίζεται στο κάτω δεξιό μέρος της κοιλιάς. Μπορεί να επιδεινώνεται με την κίνηση, τον βήχα ή την πίεση στην περιοχή. Άλλα συχνά συμπτώματα είναι:
- Ναυτία και έμετος.
- Ανορεξία και μειωμένη διάθεση για φαγητό.
- Δεκατική πυρετική κίνηση ή πυρετός.
- Ευαισθησία και πόνος κατά την ψηλάφηση της κοιλιάς.
- Διαταραχές των κενώσεων, όπως δυσκοιλιότητα ή διάρροια, σε ορισμένες περιπτώσεις.
Η κλινική εικόνα δεν είναι πάντα τυπική, ιδιαίτερα στα παιδιά, στους ηλικιωμένους και στις εγκύους. Γι'αυτό, επίμονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και στις κατάλληλες εξετάσεις. Ο χειρουργός αξιολογεί τη θέση και την ένταση του πόνου, την ευαισθησία της κοιλιάς και την παρουσία σημείων φλεγμονής. Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει συνήθως γενική αίματος και δείκτες φλεγμονής. Για την επιβεβαίωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπερηχογράφημα κοιλίας ή αξονική τομογραφία, ανάλογα με την ηλικία, την κλινική εικόνα και τα ευρήματα της αρχικής αξιολόγησης.
Θεραπεία
Η καθιερωμένη θεραπεία της οξείας σκωληκοειδίτιδας είναι η χειρουργική αφαίρεση της σκωληκοειδούς απόφυσης, η σκωληκοειδεκτομή. Γίνεται συνήθως λαπαροσκοπικά, μέσω μικρών τομών, με κάμερα και ειδικά εργαλεία. Στις κατάλληλες περιπτώσεις η λαπαροσκοπική προσέγγιση προσφέρει λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη ανάρρωση.
Στην επιπλεγμένη σκωληκοειδίτιδα, όπως όταν υπάρχει διάτρηση, απόστημα ή περιτονίτιδα, η αντιμετώπιση εξατομικεύεται και μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση, αντιβιοτική αγωγή και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, παροχέτευση αποστήματος.
Χρόνια ή υποξεία σκωληκοειδίτιδα και νεοπλασίες της σκωληκοειδούς απόφυσης
Δεν εμφανίζονται όλες οι παθήσεις της σκωληκοειδούς με την τυπική εικόνα της οξείας σκωληκοειδίτιδας. Ο ασθενής μπορεί να έχει υποτροπιάζοντα ή επίμονα ενοχλήματα στην κοιλιά, και η διερεύνηση να δείξει παθολογικά ευρήματα στη σκωληκοειδή. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρόνιων ή υποξέων συμπτωμάτων, καθώς και όταν οι απεικονιστικές εξετάσεις δείχνουν ύποπτη αλλοίωση, διάταση ή πιθανή βλεννώδη νεοπλασία, μπορεί να χρειαστεί αφαίρεσή της, ακόμη και χωρίς τυπική οξεία φλεγμονή.
Αν και σπάνια, στη σκωληκοειδή μπορεί να αναπτυχθούν νεοπλασίες, όπως το αδενοκαρκίνωμα, οι νευροενδοκρινείς όγκοι και τα βλεννώδη νεοπλάσματα, που σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζονται με βλεννοκήλη. Η βλεννοκήλη είναι η διάταση της σκωληκοειδούς από συσσώρευση βλέννης και δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση κακοήθειας. Απαιτεί όμως προσεκτική διερεύνηση, γιατί μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενη νεοπλασματική βλάβη.
Η έγκαιρη χειρουργική αξιολόγηση και, όταν ενδείκνυται, η σκωληκοειδεκτομή συμβάλλουν στην οριστική ιστολογική διάγνωση και στον κατάλληλο σχεδιασμό της περαιτέρω αντιμετώπισης. Η έκταση της θεραπείας καθορίζεται από τα κλινικά και απεικονιστικά ευρήματα και από το αποτέλεσμα της ιστολογικής εξέτασης.
Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη αντιμετώπιση;
Η καθυστέρηση στη διάγνωση της οξείας σκωληκοειδίτιδας μπορεί να οδηγήσει σε διάτρηση, απόστημα ή περιτονίτιδα. Η διερεύνηση επίμονων ή υποτροπιαζόντων συμπτωμάτων είναι σημαντική και για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων σπάνιων νεοπλασιών.
Σε έντονο ή επιδεινούμενο κοιλιακό πόνο, ιδίως με πυρετό, ναυτία ή εμέτους, απαιτείται άμεση αξιολόγηση σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση.