Το δέρμα και τα μαλακά μόρια (υποδόριο λίπος, μύες, περιτονίες) μπορεί να παρουσιάσουν ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, από αθώες βλάβες έως κακοήθεις όγκους. Οι περισσότερες καλοήθεις βλάβες αντιμετωπίζονται απλά και με τοπική αναισθησία στο ιατρείο. Σημασία έχει η σωστή διάγνωση, ώστε να μη χαθεί χρόνος σε μια βλάβη που χρειάζεται εξειδικευμένη αντιμετώπιση.
Συχνές καλοήθεις βλάβες
- Λίπωμα: μαλακός, ανώδυνος όγκος κάτω από το δέρμα, από λιπώδη ιστό. Αφαιρείται όταν ενοχλεί, μεγαλώνει ή προκαλεί αισθητική δυσφορία.
- Επιδερμοειδής (σμηγματογόνος) κύστη: στρογγυλό εξόγκωμα με κεντρικό πόρο, που μπορεί να φλεγμαίνει και να σχηματίσει απόστημα. Η οριστική θεραπεία είναι η πλήρης αφαίρεση του τοιχώματος της κύστης.
- Σπίλοι (ελιές) και άλλες δερματικές βλάβες: αφαιρούνται για αισθητικούς λόγους, λόγω ερεθισμού ή όταν υπάρχει υποψία ύποπτων αλλαγών.
- Ινώματα, νευρινώματα και άλλοι καλοήθεις όγκοι.
- Αποστήματα μαλακών μορίων: χρειάζονται παροχέτευση, συνήθως με τοπική αναισθησία.
Κάθε βλάβη που αφαιρείται στέλνεται για ιστολογική εξέταση, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση.
Κακοήθεις παθήσεις του δέρματος
Ο βασικοκυτταρικός και ο ακανθοκυτταρικός καρκίνος είναι οι συχνότεροι δερματικοί καρκίνοι, με στενή σχέση με την έκθεση στον ήλιο. Εμφανίζονται ως μη επουλούμενο έλκος, εξόγκωμα ή φολιδωτή βλάβη. Η θεραπεία είναι κυρίως χειρουργική, με πλήρη αφαίρεση με επαρκή όρια, και η πρόγνωση είναι συνήθως πολύ καλή όταν η διάγνωση γίνεται έγκαιρα.
Μελάνωμα
Το μελάνωμα ξεκινά από τα μελανοκύτταρα του δέρματος. Είναι λιγότερο συχνό από τους άλλους δερματικούς καρκίνους, αλλά πιο επιθετικό, και η έγκαιρη διάγνωση και αφαίρεση καθορίζουν την πρόγνωση. Μπορεί να εμφανιστεί ως νέα βλάβη ή ως αλλαγή σε υπάρχοντα σπίλο.
Πότε μια ελιά θεωρείται ύποπτη (κανόνας ABCDE)
- Aσυμμετρία: η μία πλευρά διαφέρει από την άλλη.
- Bόρια: ανώμαλα, ασαφή ή οδοντωτά.
- Cχρώμα: περισσότερες από μία αποχρώσεις (καφέ, μαύρο, κόκκινο, γκρι).
- Dιάμετρος: συνήθως μεγαλύτερη από 6 χιλιοστά.
- Eξέλιξη: αλλαγή σε μέγεθος, σχήμα, χρώμα, ή νέα συμπτώματα, όπως κνησμός, αιμορραγία ή εξέλκωση.
Διάγνωση
Η αξιολόγηση ξεκινά με κλινική εξέταση και δερμοσκόπηση. Αν η βλάβη είναι ύποπτη, γίνεται εκτομική βιοψία, δηλαδή αφαίρεση ολόκληρης της βλάβης με στενά όρια, ώστε να μετρηθεί με ακρίβεια το βάθος διήθησης (Breslow), που είναι ο σημαντικότερος προγνωστικός παράγοντας. Η απλή «κοπή» ή η μερική βιοψία δεν είναι προτιμότερη όταν υπάρχει υποψία μελανώματος.
Χειρουργική θεραπεία
Μετά την ιστολογική διάγνωση ακολουθεί η ευρεία τοπική εκτομή της ουλής ή της περιοχής, με όρια υγιούς δέρματος που εξαρτώνται από το βάθος του όγκου: από περίπου 0,5–1 εκ. στο μελάνωμα in situ και στα λεπτά μελανώματα, έως 1–2 εκ. σε μεγαλύτερο πάχος, σύμφωνα με τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες.
Σε επιλεγμένους ασθενείς, ανάλογα με το πάχος και τα ιστολογικά χαρακτηριστικά του όγκου, γίνεται και βιοψία λεμφαδένα φρουρού. Ο λεμφαδένας φρουρός είναι ο πρώτος λεμφαδένας που παροχετεύει την περιοχή του όγκου και εντοπίζεται με τεχνικές χαρτογράφησης, όπως ο φθορισμός με ινδοκυανίνη πράσινη (ICG) και η χρωστική Patent Blue. Αν δεν βρεθούν κύτταρα όγκου σε αυτόν, ο ασθενής αποφεύγει τον εκτεταμένο λεμφαδενικό καθαρισμό. Αν βρεθούν, ο θεράπων καθορίζει με την ομάδα την περαιτέρω αντιμετώπιση.
Ανάλογα με το στάδιο, μπορεί να προταθεί συμπληρωματική (επικουρική) θεραπεία, όπως ανοσοθεραπεία ή στοχευμένη θεραπεία, με συνεργασία παθολόγου–ογκολόγου. Ακολουθεί τακτική παρακολούθηση, με δερματολογικό έλεγχο και, όπου χρειάζεται, απεικόνιση.
Σάρκωμα και όγκοι μαλακών μορίων
Ένα μόρφωμα στα μαλακά μόρια χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση όταν είναι μεγάλο (πάνω από 5 εκ.), βαθύ κάτω από την περιτονία, με γρήγορη αύξηση, επώδυνο ή σκληρό. Σε αυτές τις περιπτώσεις προηγείται υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία και βιοψία, και η επέμβαση σχεδιάζεται ώστε να αφαιρεθεί ολόκληρος ο όγκος με επαρκή όρια, συχνά σε συνεργασία με ειδικό κέντρο. Η «ταχεία» αφαίρεση χωρίς προηγούμενο έλεγχο μπορεί να δυσκολέψει τη σωστή θεραπεία.
Συνεργασία και ολοκληρωμένη φροντίδα
Σε συνεργασία με τη Δερματολόγο – Αφροδισιολόγο κ. Σμαράγδα Γιακουμή, η αξιολόγηση των ύποπτων βλαβών, οι βιοψίες και η χειρουργική αφαίρεση γίνονται ως ενιαία διαδικασία, με στόχο την ασφάλεια και ένα καλό αισθητικό αποτέλεσμα. Όπου χρειάζεται, ο σχεδιασμός της θεραπείας γίνεται σε συνεργασία με παθολόγο–ογκολόγο και παθολογοανατόμο.
Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Επισκεφθείτε γιατρό αν έχετε ελιά που αλλάζει σχήμα, χρώμα ή μέγεθος, αιμορραγεί ή εξελκώνεται, μια πληγή που δεν επουλώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες, ή ένα μόρφωμα κάτω από το δέρμα που μεγαλώνει. Το τακτικό σκανάρισμα ελιών από δερματολόγο βοηθά ιδιαίτερα όσους έχουν πολλούς σπίλους ή οικογενειακό ιστορικό μελανώματος.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση.